Ấn định thuế là biện pháp mà cơ quan thuế áp dụng khi doanh nghiệp không tự kê khai hoặc kê khai không đúng, không đầy đủ theo quy định. Đây là “vũ khí” mạnh của cơ quan thuế nhằm chống thất thu ngân sách. Việc bị ấn định thuế không chỉ khiến doanh nghiệp phải nộp số thuế cao hơn thực tế mà còn kèm theo phạt chậm nộp và có thể bị thanh tra, kiểm tra kéo dài.
Bài viết này sẽ làm rõ các trường hợp bị ấn định thuế phổ biến và cách phòng tránh hiệu quả nhất hiện nay.
Ấn định thuế là gì?
Theo Điều 50 Luật Quản lý thuế 2019, cơ quan thuế có quyền ấn định số thuế phải nộp khi người nộp thuế vi phạm một trong các hành vi sau:
- Không kê khai thuế, kê khai không đúng thời hạn.
- Kê khai không đầy đủ, không chính xác cơ sở tính thuế.
- Không lập sổ sách kế toán, chứng từ theo quy định.
- Có dấu hiệu gian lận, trốn thuế.
- Không cung cấp hoặc cung cấp không đầy đủ thông tin, tài liệu theo yêu cầu của cơ quan thuế.
Khi bị ấn định, cơ quan thuế sẽ căn cứ vào thông tin thu thập được (dữ liệu từ ngân hàng, hóa đơn đầu ra, thông tin từ đối tác, dữ liệu ngành…) để xác định số thuế phải nộp.
Các trường hợp bị ấn định thuế phổ biến
a. Không nộp hồ sơ khai thuế đúng hạn
Đây là trường hợp phổ biến nhất với doanh nghiệp mới và doanh nghiệp nhỏ. Chỉ cần chậm nộp tờ khai thuế GTGT, TNCN, TNDN quá thời hạn quy định, cơ quan thuế có quyền ấn định thuế ngay.
Mức phạt: Phạt chậm nộp hồ sơ từ 2 – 10 triệu đồng + phạt chậm nộp thuế 0,03%/ngày.
b. Kê khai sai, kê khai không đầy đủ
- Doanh thu bán hàng không khai báo hoặc khai thấp hơn thực tế.
- Không kê khai một số khoản thu nhập khác (cho thuê tài sản, chuyển nhượng vốn…).
- Khấu trừ thuế GTGT đầu vào không có chứng từ hợp pháp.
c. Không lập hoặc lập không đúng sổ sách kế toán
Doanh nghiệp không có sổ sách, hoặc lập hai bộ sổ, ghi chép không đầy đủ giao dịch. Đây là hành vi bị xử phạt rất nặng.
d. Sử dụng hóa đơn bất hợp pháp hoặc không có hóa đơn
Mua hàng không có hóa đơn GTGT hợp pháp, hoặc sử dụng hóa đơn khống để khấu trừ thuế.
e. Doanh nghiệp “ma”, không hoạt động tại địa chỉ đăng ký
Cơ quan thuế thường xuyên kiểm tra và ấn định thuế với các công ty chỉ có “bộ hồ sơ” nhưng không có hoạt động thực tế.
f. Từ chối cung cấp thông tin, tài liệu khi thanh tra
Doanh nghiệp không hợp tác khi cơ quan thuế yêu cầu cung cấp sổ sách, chứng từ.
Hậu quả khi bị ấn định thuế
- Phải nộp số thuế theo mức cơ quan thuế ấn định (thường cao hơn thực tế).
- Bị phạt từ 20% – 100% số thuế thiếu tùy mức độ.
- Phạt chậm nộp 0,03%/ngày tính trên số thuế phải nộp.
- Có thể bị đình chỉ hóa đơn, phong tỏa tài khoản ngân hàng.
- Ảnh hưởng đến uy tín doanh nghiệp, khó vay vốn ngân hàng, tham gia đấu thầu.
Cách phòng tránh bị ấn định thuế hiệu quả
Để tránh rủi ro bị ấn định thuế, doanh nghiệp cần thực hiện nghiêm túc các biện pháp sau:
- Tuân thủ đúng thời hạn kê khai thuế
- Kê khai thuế GTGT hàng tháng/quý đúng hạn (ngày 20 của tháng sau/quý sau).
- Kê khai thuế TNDN tạm tính hàng quý và quyết toán năm đúng quy định.
- Lập và quản lý sổ sách kế toán đầy đủ
- Sử dụng phần mềm kế toán chuyên nghiệp (Fast, Misa, Bravo…).
- Ghi chép kịp thời, chính xác mọi giao dịch.
- Lưu trữ chứng từ, hóa đơn theo đúng quy định (ít nhất 10 năm).
- Sử dụng hóa đơn điện tử hợp pháp
- Chỉ mua hàng hóa, dịch vụ có hóa đơn GTGT hợp lệ.
- Không sử dụng hóa đơn khống hoặc hóa đơn của công ty “ma”.
- Giữ mối quan hệ tốt với cơ quan thuế
- Cung cấp đầy đủ, kịp thời thông tin khi cơ quan thuế yêu cầu.
- Chủ động giải trình khi có vướng mắc.
- Thuê dịch vụ kế toán thuế chuyên nghiệp
Đây là giải pháp tối ưu nhất cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Một công ty kế toán uy tín sẽ giúp:
- Kê khai đúng hạn, chính xác.
- Tư vấn tối ưu thuế hợp pháp.
- Đại diện giải trình với cơ quan thuế khi cần.
- Kiểm tra định kỳ tình hình kê khai
Doanh nghiệp nên kiểm tra lại toàn bộ hồ sơ thuế ít nhất 2 lần/năm để phát hiện và khắc phục sai sót kịp thời.
Ấn định thuế là biện pháp mà cơ quan thuế sử dụng khi doanh nghiệp vi phạm quy định về kê khai và quản lý sổ sách. Việc bị ấn định không chỉ gây thiệt hại về tài chính mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động kinh doanh lâu dài.
Với việc cơ quan thuế ngày càng áp dụng công nghệ số và tăng cường thanh tra, doanh nghiệp cần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật thuế ngay từ hôm nay. Việc đầu tư cho một hệ thống kế toán chuẩn và hợp tác với đơn vị dịch vụ kế toán uy tín chính là cách phòng tránh rủi ro ấn định thuế hiệu quả nhất.
Doanh nghiệp nào đang lo ngại về rủi ro thuế hoặc muốn được tư vấn cụ thể về tình hình kê khai của mình, hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được hỗ trợ chuyên sâu và kịp thời.